Hemoroidal Hastalık (Basur)
Hemoroidal hastalık, halk arasında “basur” olarak bilinen ve makat bölgesindeki damar yastıkçıklarının genişlemesi ile ortaya çıkan yaygın bir hastalıktır. Toplumda oldukça sık görülür ve yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir.
Hemoroidler aslında normal anatomik yapılardır. Ancak büyüyüp şikâyet oluşturmaya başladığında “hemoroidal hastalık” olarak adlandırılır.
Hemoroidal Hastalığın Belirtileri
Hemoroidal hastalık farklı şikâyetlerle ortaya çıkabilir:
- Makattan parlak kırmızı kanama
- Dışkılama sırasında ağrı veya rahatsızlık
- Kaşıntı ve tahriş hissi
- Makatta şişlik veya ele gelen meme
- Akıntı ve nemlilik hissi
- Dışkılama sonrası tam boşalamama hissi
- Otururken rahatsızlık
Kanama her zaman hemoroide bağlı olmayabilir. Kolorektal kanser gibi ciddi hastalıkların dışlanması için uzman değerlendirmesi önemlidir. (mayoclinic.org)
Hemoroid Neden Oluşur?
Hemoroidal hastalık oluşumunda birçok faktör rol oynayabilir:
- Kronik kabızlık
- Uzun süre tuvalette kalma
- Ikınma alışkanlığı
- Gebelik
- Obezite
- Hareketsiz yaşam
- Liften fakir beslenme
- Uzun süre oturma
- İleri yaş
Hemoroid Türleri
İç Hemoroidler
Makat kanalının içinde yer alırlar. Genellikle ağrısız kanama ile belirti verirler.
Dış Hemoroidler
Makat çevresinde bulunurlar. Ağrı, şişlik ve bazen pıhtı oluşumu (tromboze hemoroid) görülebilir.
Hemoroid Evreleri
İç hemoroidler genellikle 4 evrede değerlendirilir:
- Evre 1: Sadece kanama vardır, dışarı çıkmaz.
- Evre 2: Dışkılama sırasında çıkar, kendiliğinden geri girer.
- Evre 3: Elle içeri itilmesi gerekir.
- Evre 4: Sürekli dışarıdadır, geri itilemez.
Tanı Nasıl Konur?
Tanı çoğu zaman muayene ile konur. Gerekli durumlarda şu incelemeler yapılabilir:
- Rektal muayene
- Anoskopi
- Rektoskopi
- Kolonoskopi
Özellikle 45 yaş üzerindeki hastalarda veya kanama şikâyeti bulunan kişilerde ek incelemeler gerekebilir.
Hemoroid Tedavisi
Tedavi hastalığın evresine ve şikâyetlerin şiddetine göre planlanır.
Yaşam Tarzı ve Beslenme Düzenlemeleri
- Lifli gıdaların artırılması
- Bol su tüketimi
- Kabızlığın önlenmesi
- Düzenli egzersiz
- Uzun süre ıkınmaktan kaçınma
İlaç Tedavisi
- Kremler
- Fitiller
- Ağrı kesiciler
- Venotonik ilaçlar
Girişimsel Tedaviler
Bazı hastalarda ameliyatsız yöntemler uygulanabilir:
- Lastik bant ligasyonu
- Skleroterapi
- İnfrared koagülasyon
- Radyofrekans uygulamaları
Cerrahi Tedavi
İleri evre veya ciddi şikâyeti olan hastalarda cerrahi gerekebilir:
- Hemoroidektomi
- Stapler hemoroidopeksi
- Doppler eşliğinde hemoroid arter ligasyonu (HAL-RAR)
Tedavi seçimi hastaya özel planlanmalıdır. (clevelandclinic.org)
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Aşağıdaki durumlarda uzman değerlendirmesi önemlidir:
- Sürekli veya tekrarlayan makattan kanama
- Şiddetli ağrı
- Makatta ani gelişen şişlik
- Kansızlık
- Dışkılama alışkanlığında değişiklik
- İlaç tedavisine rağmen düzelmeyen şikâyetler
Erken değerlendirme, doğru tanı ve uygun tedavi açısından önemlidir.
Not: Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.