Anal Fissür (Makat Çatlağı)
Anal fissür, makat bölgesinde oluşan küçük yırtık veya çatlaklardır. Özellikle dışkılama sırasında şiddetli ağrıya neden olabilir ve toplumda oldukça sık görülür. Hastalık akut (yeni gelişmiş) veya kronik (uzun süredir devam eden) olabilir.
Anal fissür çoğu zaman kabızlık ve sert dışkılama sonrası ortaya çıkar. Ağrı nedeniyle dışkılamadan kaçınma gelişebilir ve bu durum kabızlığı artırarak bir kısır döngü oluşturabilir.
Anal Fissür Belirtileri
Anal fissürün en sık görülen belirtileri şunlardır:
- Dışkılama sırasında cam kesiği şeklinde şiddetli ağrı
- Dışkılama sonrası dakikalar veya saatler sürebilen ağrı
- Tuvalet kâğıdında veya dışkıda parlak kırmızı kan
- Makatta yanma hissi
- Kaşıntı ve tahriş
- Makat çevresinde hassasiyet
- Kronik fissürlerde dışarıdan ele gelen küçük deri çıkıntısı (sentinel pile)
Ağrı genellikle hastaların yaşam kalitesini belirgin şekilde etkileyebilir. (mayoclinic.org)
Anal Fissür Neden Oluşur?
En sık neden sert dışkılama ve kabızlıktır. Bunun dışında:
- Uzun süreli kabızlık
- Şiddetli ıkınma
- Kronik ishal
- Doğum travması
- Anal bölge travmaları
- İnflamatuvar bağırsak hastalıkları
- Makat kaslarında aşırı spazm
Akut Anal Fissür
Yeni oluşmuştur. Çatlak yüzeyseldir ve çoğu zaman ilaç tedavisi ile iyileşebilir.
Kronik Anal Fissür
Uzun süredir devam eder. Çatlak derinleşmiştir ve çevresinde sertleşme gelişebilir. Daha dirençli olabilir ve bazen cerrahi tedavi gerekebilir.
Tanı Nasıl Konur?
Tanı çoğu zaman hastanın şikâyetleri ve muayene ile konur. Şiddetli ağrı nedeniyle dikkatli değerlendirme gerekir.
Bazı hastalarda ek incelemeler gerekebilir:
- Anoskopi
- Rektoskopi
- Kolonoskopi
Özellikle farklı bölgelerde gelişen veya iyileşmeyen fissürlerde altta yatan başka hastalıklar araştırılabilir.
Anal Fissür Tedavisi
Tedavi fissürün süresine ve şiddetine göre planlanır.
Yaşam Tarzı ve Beslenme Düzenlemeleri
- Lifli beslenme
- Bol su tüketimi
- Kabızlığın önlenmesi
- Düzenli tuvalet alışkanlığı
- Sıcak su oturma banyoları
İlaç Tedavisi
- Lokal anestezik kremler
- Kas gevşetici kremler
- Nitrat veya kalsiyum kanal blokeri içeren tedaviler
- Dışkı yumuşatıcı ilaçlar
Botulinum Toksin (Botoks) Uygulaması
Bazı hastalarda makat kas spazmını azaltmak amacıyla uygulanabilir.
Cerrahi Tedavi
İlaç tedavisine dirençli kronik fissürlerde cerrahi gerekebilir.
En sık uygulanan yöntem:
- Lateral internal sfinkterotomi
Bu işlem makat kasındaki aşırı basıncı azaltarak iyileşmeyi kolaylaştırır. (clevelandclinic.org)
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Aşağıdaki durumlarda uzman değerlendirmesi önemlidir:
- Şiddetli dışkılama ağrısı
- Tekrarlayan kanama
- Uzun süren kabızlık
- İlaç tedavisine rağmen düzelmeyen şikâyetler
- Sürekli makat spazmı
- Kronikleşen ağrı
Erken tedavi, hastalığın kronikleşmesini önlemeye yardımcı olabilir.
Not: Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.