Anal Fistül
Anal fistül, makat kanalının iç kısmı ile makat çevresi cildi arasında gelişen anormal bir tünel veya kanal oluşumudur. Genellikle daha önce geçirilmiş bir makat apsesi sonrası ortaya çıkar.
Anal fistüller kendiliğinden iyileşme eğiliminde değildir ve çoğu hastada cerrahi tedavi gerektirir.
Anal Fistül Belirtileri
Anal fistül farklı şikâyetlerle ortaya çıkabilir:
- Makat çevresinde akıntı
- Kötü kokulu iltihaplı sıvı gelmesi
- Tekrarlayan makat apsesi
- Ağrı ve hassasiyet
- Otururken rahatsızlık
- Makat çevresinde şişlik
- İç çamaşırında kirlenme
- Kaşıntı ve tahriş
- Nadiren ateş
Bazı hastalarda şikâyetler dönemsel olarak azalabilir, ancak fistül kanalı genellikle devam eder. (mayoclinic.org)
Anal Fistül Neden Oluşur?
En sık neden makat apseleridir. Bunun dışında:
- Kriptoglandüler enfeksiyonlar
- Crohn hastalığı
- Tüberküloz
- Travma
- Önceki cerrahiler
- Radyoterapi
- Nadir enfeksiyonlar
Anal Apse ile İlişkisi
Anal fistüllerin büyük kısmı daha önce oluşmuş bir anal apsenin ardından gelişir. Apse boşaldıktan veya cerrahi olarak drene edildikten sonra bazı hastalarda enfeksiyon kanalı kalıcı hale gelir ve fistül oluşur.
Anal Fistül Türleri
Anal fistüller, makat kaslarıyla ilişkilerine göre sınıflandırılır:
- İntersfinkterik fistül
- Transsfinkterik fistül
- Suprasfinkterik fistül
- Ekstrasfinkterik fistül
Bazı fistüller “komplike fistül” olarak değerlendirilir ve daha özel tedavi gerektirebilir.
Tanı Nasıl Konur?
Tanı çoğu zaman muayene ile konur. Ancak fistül kanalının yapısını değerlendirmek için ek görüntüleme yöntemleri gerekebilir.
Kullanılabilecek yöntemler:
- Rektal muayene
- Anoskopi
- Endoanal ultrasonografi
- Pelvik MR görüntüleme
- Kolonoskopi
Özellikle komplike veya tekrarlayan fistüllerde MR önemli bilgi sağlar.
Anal Fistül Tedavisi
Anal fistüllerde temel tedavi cerrahidir. Tedavi planı fistülün tipi, makat kaslarıyla ilişkisi ve hastanın klinik durumuna göre belirlenir.
Cerrahi Tedavi Yöntemleri
Fistülotomi
Basit fistüllerde en sık uygulanan yöntemlerden biridir. Fistül kanalı açılarak iyileşme sağlanır.
Seton Uygulaması
Komplike fistüllerde fistül kanalına özel bir ip yerleştirilir. Enfeksiyon kontrolü ve kas korunması amaçlanır.
LIFT Yöntemi
Kas yapısını korumayı hedefleyen modern cerrahi tekniklerden biridir.
Flep (Advancement Flap) Yöntemleri
Özellikle kompleks fistüllerde kullanılabilir.
Lazer ve Minimal İnvaziv Yöntemler
Bazı uygun hastalarda FiLaC gibi lazer tabanlı yöntemler uygulanabilir.
Tedavi planı kişiye özel yapılmalıdır. Amaç hem fistülün iyileşmesi hem de dışkı tutma fonksiyonunun korunmasıdır. (clevelandclinic.org)
Tedavi Sonrası Süreç
Tedavi sonrası dönemde:
- Düzenli pansuman
- Hijyen
- Kabızlığın önlenmesi
- Kontrol muayeneleri
iyileşme açısından önemlidir.
Bazı komplike fistüllerde birden fazla işlem gerekebilir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Aşağıdaki durumlarda uzman değerlendirmesi önemlidir:
- Makatta sürekli akıntı
- Tekrarlayan apse
- Şişlik ve ağrı
- Ateş ile birlikte makat enfeksiyonu
- İç çamaşırında sürekli kirlenme
- İyileşmeyen makat yaraları
Erken değerlendirme, enfeksiyonun ilerlemesini ve yaşam kalitesindeki bozulmayı önlemeye yardımcı olabilir.
Not: Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.