Anal Fissür Nedir?

Anal fissür, makat kanalının iç kısmında oluşan küçük yırtık veya çatlaklardır. Halk arasında sıklıkla “makat çatlağı” olarak adlandırılır. Genellikle dışkılama sırasında oluşan travma sonucu meydana gelir ve özellikle sert dışkılama sonrasında şiddetli ağrı ile kendini gösterebilir.

Anal fissür toplumda oldukça yaygın görülen anorektal hastalıklardan biridir. Her yaş grubunda görülebilmekle birlikte özellikle kronik kabızlığı olan bireylerde daha sık ortaya çıkar.

Makat bölgesi çok yoğun sinir ağı içerdiği için fissür oluştuğunda dışkılama sırasında cam kesiği benzeri şiddetli ağrı meydana gelebilir. Bazı hastalarda ağrı dışkılama sonrasında saatlerce devam edebilir.

Anal fissürler akut ve kronik olmak üzere iki gruba ayrılır.

Akut Anal Fissür:
Yeni oluşmuş yüzeyel çatlaklardır. Genellikle birkaç hafta içinde uygun tedaviyle iyileşebilir.

Kronik Anal Fissür:
Uzun süredir devam eden, derinleşmiş ve kenarlarında sertleşme gelişmiş çatlaklardır. Bu hastalarda iyileşme daha zor olabilir.

Anal fissür oluşumunda etkili olan başlıca nedenler şunlardır:

• Kronik kabızlık
• Sert dışkılama
• Uzun süreli ishal
• Aşırı ıkınma
• Doğum travması
• Anal ilişki
• İnflamatuar bağırsak hastalıkları
• Makat kaslarında aşırı spazm

Fissür oluştuktan sonra ağrı nedeniyle makat kaslarında refleks spazm gelişebilir. Bu spazm kan dolaşımını azaltarak yaranın iyileşmesini geciktirebilir ve bir kısır döngü oluşturabilir.

Anal fissürün en sık belirtileri şunlardır:

• Dışkılama sırasında şiddetli ağrı
• Tuvalet sonrası saatlerce sürebilen yanma hissi
• Parlak kırmızı renkte kanama
• Makatta kaşıntı
• Makat çevresinde hassasiyet
• Dışkılama korkusu
• Kronikleşen olgularda cilt katlantısı oluşumu

Uzun süren ağrı nedeniyle bazı hastalar tuvalete gitmekten kaçınabilir. Bu durum kabızlığı artırarak fissürün daha da kötüleşmesine neden olabilir.

Anal Fissür Tanısı

Anal fissür tanısı çoğu zaman hastanın şikayetleri ve dikkatli fizik muayene ile konulabilir. Hastaların büyük kısmı dışkılama sırasında cam kesiği benzeri ağrı tarif eder.

Muayene sırasında makat bölgesinde çatlak görünümü saptanabilir. Ancak bazı hastalarda ağrı çok şiddetli olduğu için ayrıntılı muayene zor olabilir.

Kronik fissürlerde aşağıdaki bulgular görülebilir:

• Sentinel pile adı verilen cilt katlantısı
• Çatlak tabanında lifli yapı görünümü
• Makat kaslarında spazm
• Kronik inflamasyon bulguları

Anal fissür genellikle makatın arka orta hattında görülür. Yan yerleşimli fissürler bazı özel hastalıkların belirtisi olabilir ve ileri inceleme gerekebilir.

Bazı durumlarda anal fissür ile karışabilecek hastalıklar şunlardır:

• Hemoroidal hastalık
• Anal fistül
• Perianal apse
• Crohn hastalığı
• Rektal ülserler
• Anal kanal tümörleri

Aşağıdaki durumlarda ileri inceleme gerekebilir:

• İyileşmeyen fissürler
• Tekrarlayan fissürler
• Atipik yerleşim
• Bağışıklık sistemi hastalıkları
• İnflamatuar bağırsak hastalığı şüphesi

Doğru tanı tedavi planlaması açısından son derece önemlidir.

Anal Fissür Tedavisi

Anal fissür tedavisi hastalığın akut veya kronik olmasına göre değişebilir. Tedavinin temel amacı ağrıyı azaltmak, makat kas spazmını çözmek ve yaranın iyileşmesini sağlamaktır.

Akut fissürlerin önemli bir kısmı ameliyatsız yöntemlerle iyileşebilir.

Tedavinin ilk basamağı kabızlığın önlenmesidir.

Liften zengin beslenme, bol su tüketimi ve düzenli dışkılama alışkanlığı büyük önem taşır.

Sert dışkılama fissürün tekrar açılmasına neden olabileceği için dışkının yumuşak tutulması gerekir.

Sıcak oturma banyoları makat kas spazmını azaltabilir ve ağrıyı hafifletebilir.

Bazı hastalarda aşağıdaki ilaçlar kullanılabilir:

• Lokal anestetik kremler
• Nitrat içeren kremler
• Kalsiyum kanal blokeri kremleri
• Dışkı yumuşatıcı ilaçlar

Kronik fissürlerde veya medikal tedaviye yanıt alınamayan durumlarda girişimsel yöntemler gerekebilir.

Cerrahi tedavide en sık uygulanan yöntem lateral internal sfinkterotomidir. Bu işlemde makat iç kasının kontrollü şekilde gevşetilmesi sağlanır.

Uygun hasta seçimiyle cerrahi tedavi oldukça başarılı sonuçlar verebilir.

Anal Fissürde Botulinum Tedavisi

Botulinum toksin tedavisi anal fissürde uygulanan ameliyatsız yöntemlerden biridir. Halk arasında “botoks tedavisi” olarak da bilinir.

Bu yöntemde makat iç kasına kontrollü botulinum toksin enjeksiyonu yapılarak kas spazmının azaltılması hedeflenir.

Kas spazmının azalması kan dolaşımını artırabilir ve fissürün iyileşmesine katkı sağlayabilir.

Botulinum tedavisinin bazı avantajları şunlar olabilir:

• Ameliyatsız uygulanabilmesi
• Genel anestezi gerektirmemesi
• Aynı gün taburculuk imkanı
• Bazı hastalarda hızlı rahatlama sağlaması

Ancak her hastada kalıcı başarı sağlanamayabilir ve bazı hastalarda tekrar fissür gelişebilir.

Tedavi seçimi hastanın yaşı, fissürün süresi, makat kas yapısı ve önceki tedavilere göre belirlenmelidir.

Anal Fissür Ameliyatı Sonrası Bakım

Anal fissür ameliyatı sonrası bakım iyileşme süreci açısından önemlidir. Uygun bakım ağrıyı azaltabilir ve yara iyileşmesini hızlandırabilir.

İlk günlerde hafif ağrı, akıntı veya rahatsızlık hissi olabilir. Bu durum genellikle beklenen iyileşme sürecinin bir parçasıdır.

Kabızlığın önlenmesi ameliyat sonrası dönemin en önemli noktalarından biridir.

Bu nedenle:

• Bol su tüketilmelidir
• Lifli gıdalar tercih edilmelidir
• Sert dışkılamadan kaçınılmalıdır
• Uzun süre oturulmamalıdır
• Düzenli dışkılama alışkanlığı kazanılmalıdır

Ilık oturma banyoları ameliyat sonrası rahatlama sağlayabilir.

Hijyen kurallarına dikkat edilmesi enfeksiyon riskini azaltabilir.

Aşağıdaki durumlarda mutlaka doktora başvurulmalıdır:

• Yoğun kanama
• Yüksek ateş
• Şiddetli ağrı
• İdrar yapamama
• Kötü kokulu akıntı

Hastaların çoğu kısa sürede günlük yaşamına dönebilmektedir. Ancak tam iyileşme süresi kişiden kişiye değişebilir.